Volgens de rechter maakt de avondklok een vergaande inbreuk op het recht op bewegingsvrijheid en de persoonlijke levenssfeer. Daarvoor is een zeer zorgvuldige besluitvorming nodig, oordeelt de rechter.

Voor de invoering van de avondklok is echter gebruikgemaakt van de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag, waarbij de Eerste en Tweede Kamer niet hoeft worden betrokken bij de besluitvorming. Dat was wel nodig geweest, vindt de rechter, omdat er geen sprake was van “bijzondere spoedeisendheid”. Het feit dat vóór de invoering al vaker over invoering van een avondklok was gesproken, illustreert volgens de rechtbank dat niet is voldaan aan de “bijzondere eisen” die voor activering van de wet vereist zijn.

“Een verstrekkende maatregel op basis van een noodwet mag slechts gegeven worden als zich daadwerkelijk een acute noodsituatie voordoet, die bovendien niet met andere minder vergaande middelen is op te lossen.”

Nut nog niet bewezen

De landsadvocaat voerde namens de Staat aan dat de coronapandemie een dermate ernstige situatie is en daarom een spoedprocedure voor het instellen van de avondklok op zijn plaats was. Ook bleken andere coronamaatregelen niet voldoende om de pandemie te bestrijden.

De rechter wijst erop dat het nut van de avondklok nog niet is bewezen, omdat tegelijk met het instellen van de avondklok ook andere coronamaatregelen werden ingesteld. Het kabinet gaat uit van een stijging van 10 procent van de coronabesmettingen wanneer de avondklok wordt afgeschaft en de strikte bezoekregeling (één persoon per dag) wordt losgelaten.

Boetes nog geldig?

Volgens noodrechtspecialist Adriaan Wierenga betekent de uitspraak dat de avondklok per direct niet meer geldig is. “Dat kan een rechter beslissen en dat is hierbij gebeurd.” Het is daarom afwachten wat de Staat gaat doen, zegt hij. “Die kan vandaag in een spoedberoep gaan en de uitspraak aanvechten.”Het opheffen van de avondklok kan echter niet worden uitgesteld door het aantekenen van een hoger beroep, zei de rechtbank daarover.

Ook de boetes voor de overtreding van de avondklok kunnen nu worden aangevochten. “Het kan dat de rechtbank je gelijk geeft en de boete kwijtscheldt omdat er geen goede juridische basis voor is gebruikt.”